PostZL: Boekerig

te ingewikkeld, net als een brief over een Sinterklaasviering op school. Hoe moet dat als ze volwassen zijn, en een baan zoeken? Het leesplezier onder de jeugd is het laagste in Europa. Ouders lezen hun kinderen niet meer voor. Geen tijd, te druk met hun werk, met elkaar, met social media, met shoppen, weet ik het. In Amsterdam sloten in december twaalf basisscholen de deuren wegens gebrek aan leraren. Het aantal studenten Nederlands daalt elk jaar verder. Hoe anders is het in Ierland, de runner up op de Europese leesvaardigheidsranglijst. Het land heeft sinds 2011 een Nationale Lees Strategie. Duitsland deed in de jaren nul iets dergelijks, ook daar had de aanpak succes. De in Nederland verantwoordelijke ministers Van Engelshoven en Slob, de mannenbroeder die toeliet dat het laatste boekenprogramma van tv is verdwenen maar wel 12,8 miljoen out of the pocket bijdroeg aan het Eurovisie Songfestival, prevelen wat over “een leesoffensief” en “in gesprek gaan met onderwijs- en leesorganisaties” en strompelen naar het volgende dossier. Nergens in dit land ruikt het nog naar beleid. Ik ken leraren die nooit een boek lezen. Voorlezen in de klas? Geen tijd voor, liegen ze. Er zijn leraren Nederlands die na hun afstuderen zijn gestopt met lezen en hun leerlingen decennialang opzadelen met de leeslijsten van toen. Oeroeg, Het bittere kruid, De herberg met het hoefijzer; de uittreksels hebben bewaard. O ja, De aanslag en Turks fruit mogen ook op de lijst – ze hebben de film gezien. De ontlezing weerspiegelt zich ook in de gestaag dalende boekverkopen, afgelopen jaar met 4,5 procent. Het aantal in bibliotheken uitgeleende boeken verminderde met zes procent. Een bibliotheekdirecteur, een kei in haar vak, vertelde me over het bezoek van een groepje collega’s, de meesten hadden geen bibliotheek-, maar een managementopleiding gevolgd. Ze vonden haar bibliotheek “nogal boekerig”. Het defaitisme is ondoordringbaar: het ligt aan de kinderen zelf, ze vinden er niks aan. O? Zitten ze dan te juichen wanneer de wiskundeleraar binnenkomt? Hoe leer je lezen? Door te oefenen, net zoals je leert dansen, voetballen, gitaar spelen en gamen. Het kost tijd. En geduld. Hoogleraar literatuur Els Stronks trainde ooit roeiers die wisten dat er maar één manier was om tot Olympische hoogten te reiken: door meters te maken. Met lezen is het niet anders. Meters maken kan op tal van manieren. Het begint op school. Heb je de smaak te pakken, dan duik je op internet: hebban.nl is een community van een half miljoen lezers. Op litlab.nl zijn onlineleesclubs voor young adultboeken én boeken die op een leeslijst passen. Leerlingen leren er vakoverschrijdend denken; begrijpend lezen doe je namelijk niet alleen bij Nederlands, dat doe je bij alle vakken. Net als later, in de maatschappij. Is het erg als kinderen niet meer (kunnen) lezen? Wel als je het erg vindt als over twintig jaar inmiddels veertig procent van de bevolking functioneel analfabeet is en daardoor maatschappelijk niet kan functioneren. De belangrijkste 21st century skill is dezelfde als die van de 19e eeuw: lezen. Wat we nodig hebben is een nationaal leesbeleid – en dat gaat er met dit lamlendige kabinet niet komen. Net als die Kamervragen. Die worden over pakweg twintig jaar gesteld. Vooral die ene: hoe hebben we het zo ver kunnen laten komen?