Zout laat cultuurprofessionals even stilstaan bij de uitdagende kanten van hun vak. In dit nummer: Sarah Moeremans, artistiek directeur van Het Zuidelijk Toneel in Tilburg. 

Dat was geen ideologisch streven maar een praktische wens: zo weinig mogelijk spullen, geen ingewikkelde transporten. Minder logistiek betekende meer vrijheid, en meer geld om spelers te betalen.

In de cultuursector wordt werken met weinig middelen vaak geprezen. ‘Knap hoor, met zo weinig’, hoorde ik na een voorstelling met drie lampen en kostuums uit eigen kast. Dat klinkt als ‘less is more’, niet als observatie, maar als moreel oordeel. Ik geloof daar niet in. More is more en less is less, maar dat is voer voor een andere column.

Schaarste wordt geromantiseerd – zolang het niet over CO₂ gaat. Het woord duurzaamheid roept zelden enthousiasme op. Alsof iemand het licht dimt en zegt ‘nu even geen lol meer’. Terwijl het theater juist leert dat waar iets schuurt het spel begint, en met het spel ook het plezier.

Duurzaam produceren? Maak er een creatieve uitdaging van, geen ethisch examen

Bij Het Zuidelijk Toneel werken we met The Theatre Green Book, een internationale methodiek voor duurzaam werken in het theatervak. Hierdoor krijg ik regelmatig vragen van productieleiders van andere gezelschappen: hoe krijg je artistieke directies mee in duurzaam produceren? Mijn antwoord is steevast: door ze uit te nodigen om het te gaan zien als een spel. Maak er een creatieve uitdaging van, geen ethisch examen.

Onduurzame keuzes blijven trouwens onvermijdelijk. Na een tournee lijken decor en kostuums ineens waardeloos. Soms vinden we oplossingen, en soms niet. Zoals nepbloed: twee derde aanlengen, dan wast het makkelijker uit en heb je minder nodig. Het ziet er minder realistisch uit, maar ik ga ervan uit dat niemand in de zaal denkt dat het echt bloed is. Als dat wel zo is, ligt daar een ander probleem.

Duurzaam produceren vraagt geen moraliteitssaus, maar uithoudingsvermogen, slimmigheid en de moed om heilige huisjes te bevragen. Er zijn altijd spelbedervers: mensen die liever fouten aanwijzen dan oplossingen aandragen. Ze noemen dat zorgvuldigheid, maar vaak is het angst in een moreel jasje. Misschien nemen we duurzaamheid wel te serieus om er echt goed in te worden.

foto Sofie Knijff