Vrouwen in boekenkasten – Zei je iets?

daarover.  Wat we weten – dat vrouwelijke kunstenaars uit alle disciplines vrijwel onzichtbaar bleven of werden gemaakt – wordt met Severins boekenplankentruc onweerlegbaar.  Ik hoef geen boek om te draaien, het wordt toch net als bij Severin. Tenzij ik kijk naar mijn overal woekerende stapels boeken met hedendaagse werken. Zoveel vrouwen hier! Hoe komt dat?  Heel eenvoudig: er worden meer boeken van vrouwen uitgegeven dan vroeger. Vrouwen hebben nog steeds iets te zeggen. Velen hebben lang gezwegen.  Aangespoord door de MeToo-golf is hun sprakeloosheid omgezet in autobiografische boeken die je niet kunt wegleggen. Schokkende bekentenissen zijn zo gerijpt en tot zinnen geslepen dat ze ons tegelijkertijd in hart, hoofd en ingewanden raken. Het echte leven, in literaire kwaliteit. ‘Ze hebben me eruit gegooid omdat ik aaaaaaah! riep‘ En het echte leven buiten de boekenplank? Het is in verandering. Het kind en de jonge vrouw in Vanessa Springora, Neige Sinno, Anouk Grinberg, Deborah Levy en Annie Ernaux hadden tientallen jaren nodig om zich uit te kunnen spreken. Wanneer ik om me heen kijk, kunnen drie van de vijf dochters van mijn vrienden meteen deelnemen aan een feministisch debat – als ze niet net bezig waren hun ouders te heropvoeden.  Het boekenkast-experiment vond ik in het verjaardagscadeau van Elena (25) aan haar moeder, behalve mijn vriendin ook cultuurjournalist: het boek Frauen Literatur van Nicole Seifert. Het woord Frauen is doorgestreept. Seifert, een literatuurwetenschapper, stelt daarin vast dat het dezelfde thema’s en beelden zijn die door de eeuwen heen in de literatuur van vrouwelijke auteurs terugkomen: overbelasting door verwachtingen die aan vrouwen worden gesteld, binnengesloten (thuis) of buitengesloten zijn (maatschappij).  Een recent voorbeeld van dat laatste: na zes uur proces tegen acteursgod Gérard Depardieu wegens seksuele intimidatie wordt actrice Anouk Grinberg uit de rechtszaal verwijderd. Ze kent Depardieu en is gekomen om de aanklagers te steunen. ‘Ze hebben me eruit gegooid omdat ik aaaaaaah! riep‘, zei ze toen ze de leugens van Depardieus advocaat niet langer kon verdragen.  Grinbergs jongste boek Respect onthult lang verzwegen zaken en stelt haar eigen stilzwijgen ter discussie. ‘Dochters, schrijfsters… En hoe zit het met ons?‘, vraagt mijn vriendin. ‘Wij zijn laat ontwaakte, zachtaardige feministen!‘, zeg ik grijnzend. ‘Die mannen liefhebben‘, voegt ze eraan toe.  Ik laat haar een briefkaart zien die op mijn koelkast prijkt. Onverwacht zie ik deze in een nieuw licht en voel ik een gevoel van toekomst (Annie Ernaux). ‘Zei je iets?‘, vraagt een vrouw op de kaart aan de man die naast haar op de bank in de woonkamer zit, met voor hun een rustieke eikenhouten tafel. ‘Nee, dat was gisteren.’ Titelafbeelding uit thefemalereader.com