In Carmen van George Bizet vermoordt een man, gedreven door jaloezie, de geliefde die hem heeft bedrogen. De opera wordt van oudsher gezien als een verhaal over een tragische wanhoopsdaad. In de nieuwe productie van Opera Compact verkennen de makers een andere aanleiding voor dit noodlottige einde: het verlangen van de vrouw naar persoonlijke vrijheid. Die behoefte leidt tot agressie bij de man die haar in zijn macht wil houden. Femicide in plaats van een crime passionel. De vraag is...
hoe je zo’n interpretatie invoelbaar maakt voor het publiek. Daarbij ontbeert het libretto van Carmen een zorgvuldige dramaturgische opbouw. Personages maken binnen een paar zinnen een grote psychologische verandering door. Voor een regisseur is het een uitdaging om een vorm te vinden die deze omslagen geloofwaardig maakt. In haar eerste operaregie heeft Eva Custers hier duidelijk moeite mee. Wat goed werkt is de gekozen locatie voor deze voorstelling: een manege in Hulsberg, in de buitenlucht. Opera Compact koos voor deze Carmen de buitenlucht: de manege in Hulsberg, Beekdalen. foto Sanne Linssen De zanderige ondergrond refereert aan de stierenvechtersarena uit de opera. De hindernissen voor de paarden aan de innerlijke blokkades die overwonnen moeten worden. Op muzikaal gebied is alles prima op orde. Solisten, koor en orkest leveren een indrukwekkende prestatie. Opvallend is de inzet van Sara Wijlaars en Jasperina Verheij in de rollen van Frasquita en Mercédès. Zij nemen je moeiteloos mee in het verhaal. Hun optreden overtuigt op muzikaal èn dramatisch vlak. De andere solisten slagen hier minder in. Don José mag dan een sukkel wezen, in de versie van Deniz Yilmaz mist hij elke vorm van passie en vuur. Lastig voor Lucie van Ree die als Carmen zo het nodige tegengas mist. De hoofdrolspelers cirkelen doelloos om elkaar heen, hun fysieke liefdesspel overtuigt niet. De figuranten moeten voor spektakel zorgen maar mogen daar geen geluid bij maken. Dit leidt tot mime-achtige tableaus die weinig bijdragen aan de dramatische impact. Lucie van Ree als Carmen en Deniz Yilmaz in de rol van Don José. foto Sanne Linssen Waar het bovendien aan ontbreekt zijn regie-ingrepen die de claim dat het hier om femicide gaat waarmaken. Hierdoor lukt het nauwelijks om als kijker het verhaal van Carmen vanuit het perspectief van vrouwenmoord te ervaren. In de documentaire The Faces of Carmen van Hilan Warsaw zie je een voorbeeld van hoe dat wel kan. De moord op Carmen vindt er plaats op straat, temidden van omstanders die niet ingrijpen. Het publiek ziet geen misdaad in de privésfeer maar een openbare afslachting. Fenna Ograjensek en Sybrand van der Werf van Opera Compact verdienen lof voor hun poging klassiek muziektheater toegankelijk te maken voor een nieuw publiek. Dat doen ze met beperkte middelen en tomeloze energie. Ook als een première dreigt te verregenen en voor aanvang even de stroom uitvalt. Deze Carmen mag dan niet perfect zijn, de ambitie van dit gezelschap dwingt respect af. JOHN ROUVROYE Opera Compact, Carmen. Op 5 en 6 september in het Equine Park Hulsberg in Beekdalen. Vanaf februari 2027 op tournee. De documentaire The Faces of Carmen is via een abonnement te zien op marquee.tv en hier voor kijkers met een VPN. John Rouvroye maakte in 2019 de documentaire Opera in Charkov over de opvoeringspraktijken rond de productie van Aïda in Oekraïne.
Dit artikel is alleen toegankelijk voor Zout-abonnees.
Log in als u al abonnee bent.
Klik hier als u abonnee wil worden - voor 6,60 euro per maand ontvangt u het kunst- en cultuurmagazine voor het Zuiden. Sluit u nu aan!
