De vele gezichten van Konijn - Het werk van Willem van Konijnenburg

dan zijn illustere collega’s. Dat heeft weinig tot niets met de kwaliteit van zijn werk van doen: de man was een bekwaam tekenaar en schilder, zoals duidelijk wordt in de overzichtstentoonstelling is Oss. Daarnaast kon hij prima reflecteren op het kunstenaarschap, zoals blijkt uit de verschillende boeken die hij erover heeft geschreven met esthetiek als kernbegrip. Nee, Van Konijnburg kon niet goed kiezen, daarom wordt hij wellicht wat minder vaak genoemd dan zijn collega’s. Want je ziet nogal wat verschillende soorten werk in Oss. Er zijn bijvoorbeeld de realistische, klassieke landschappen, vaak opvallend donker opgezet, dikwijls in Limburg gemaakt; hij verbleef er graag en veel. Barbizon-schilders als Daubigny, Millet en Corot komen in je op als je de boerderijen en bosmeertjes van Van Konijnenburg ziet. Willem van Konijnenburg, Onder Brakkenbos bij Geulhem, Zuid-Limburg. Collectie Van de Klundert-Van der Hof. foto Peter Cox Erkenning blijft echter uit. Sterker nog, een portret van zijn zus Emilie wordt door een criticus omschreven als ‘pretentieus nuffen-gepeuter van ’n aan hoogheidswaanzin lijdende liefhebber-schilder’. Hij gooit het roer om en gaat, wat hijzelf noemt ‘toegepast’ werk maken: van boekillustraties tot muurschilderingen. Maar in 1914 levert hij ook Chaos af, een fikse krijttekening waar de tentoonstelling haar titel aan ontleent. Het is een intrigerend werk, vanuit een niet helemaal kloppend kikkerperspectief gemaakt, vol wild om zich heen bewegende personen die lastig te dateren zijn. Sommige kledingstukken doen oosters aan, terwijl sommige koppen herinneren aan werk uit de Renaissance.   Wat later past Van Konijnenburg steeds vaker zijn kunsttheorieën toe. Het leidt tot strak opgezette schilderijen en tekeningen waarin esthetiek leidend is en zoiets als spiritualiteit het bijna aflegt tegen die strenge, zelfopgelegde leer. Het is goed te zien in De afneming van het kruis, uit 1919. Daarop is Christus, net als de twee vrouwen op de voorgrond, teruggebracht tot geometrische elementen. Al het menselijke is eruit verdwenen, wat niet wegneemt dat het je toch raakt. Typisch ‘Konijn’, een goede kunstenaar die niet kon kiezen.  Willem van Konijnenburg, Vanuit chaos. T/m 07.06 in Museum Jan Cunen in Oss. museumjancunen.nl