Twee gevoelens strijden om aandacht na het zien van de expo Resilient Rebels in Kunsthal Helmond: droefheid en trots. Het laatste lijkt aan de winnende hand.

Natuurlijk stemt het droef te zien dat er nog altijd veel mis is in de wereld en dat daar flink tegen wordt gedemonstreerd. Maar dát mensen de straat opgaan, is natuurlijk fantastisch. Omdat het aangeeft dat democratie werkt, en vooral: dat mensen opstaan tegen onrecht; dat stemt optimistisch en trots.

Kunst wordt al lang ingezet om de samenleving kritisch te bevragen of om misstanden aan de kaak te stellen, bijvoorbeeld in Picasso’s Guernica of Ilya Repins De Wolgaslepers. In Resilient Rebels laten zo’n twintig kunstenaars en collectieven verschillende vormen van verzet zien. Van beschouwend tot activistisch en van klein en persoonlijk tot groots en symbolisch.

Portrettengallerij van Dominique Himmelsbach in Museum Helmond

Zeer persoonlijk is het werk van Käthe Kollwitz (1867-1945). De Duitse kunstenares maakte veel grafisch werk over de achtergestelde positie van de vrouw, de erbarmelijke omstandigheden van arbeiders en de onmetelijke ellende die oorlogen teweegbrengen. In Helmond is ze present met drie tekeningen waarin wevers en boeren in opstand komen en die indruk maken door de heldere, sobere manier van tekenen en de empathie die uit de koppen van de demonstranten spreekt.

Dat doen ook de portretten van Himmelsbach (1983). De Amsterdamse kunstenaar maakte meer dan zestig houtsneden van niet gedocumenteerde vluchtelingen. Ze zijn regelmatig te zien in tentoonstellingen, maar ook op muren in de stad. Zijn project Een Papieren Monument Voor De Papierlozen geeft de vluchteling letterlijk een gezicht.

De Iraans-Nederlandse kunstenares Tina Farifteh is zeer begaan met de situatie in Iran en geeft daar uiting aan met Woman, Life, Freedom, een project waarin schoolkinderen de hoofdrol spelen. Het zijn de meisjes in Iran die de voorbije tijd op school hun hoofddoekjes op de grond gooiden en daarop gingen springen, protestleuzen op de muren schilderden en hun protesten op sociale media zetten. Farifteh heeft typerende foto’s en filmpjes verzameld en laat dat simpelweg zien. Dat werkt. De uitvergrote foto van schoolkinderen, op de rug gezien, elkaars handen vasthoudend en de haren los: trots. 

Resilient Rebels, de kunst van protest. T/m 24.03 in Museum Helmond. museumhelmond.nl