Tegen de witte steeltjes in de oren - Componist Siebe Thijs vraagt aandacht voor de stilte

omdat we heel verschillende achtergronden hebben. We spraken over hoe we relaties aangaan, over het concept van gedeelde verantwoordelijkheid, wat we over hebben voor de ander.’ Het idee om uit deze thematiek ook een voorstelling te destilleren werd concreter toen Thijs op A Pilgrimes Solace van John Dowland stuitte, een ‘fantastische liedbundel’ uit 1612 die hem inspireerde om wandelen als thema te kiezen. ‘Het is heel pure muziek die zich leent om mee aan de slag te gaan: muziek om uit te kleden en opnieuw aan te kleden. Je kunt met deze muziek veel doen zonder haar aan te tasten. Dowland was het vertrekpunt voor de voorstelling, maar werd uiteindelijk slechts een van de vele perspectieven.’ Op zoek naar een verpersoonlijking van de figuur van Dowland dacht Siebe Thijs (Gent, 1999) aan een countertenor. Het werd Arturo den Hartog. Thijs: ‘De combinatie van Junior en Arturo werkt goed, het zijn twee stemmen die elkaar mooi aanvullen.’ Om de bezetting te completeren koos hij twee musici die hij goed kent: accordeoniste Suzan Peeters (‘Dat instrument doet mij denken aan een middeleeuwse troubadour’) en fluitiste Nathalie Van Meirvenne (‘Ik zocht een melodie-instrument). Alles wat in deze niet alledaagse bezetting ontbreekt, vangt de componist op met elektronische klanken en samples die in verband staan met het concept van de pelgrimstocht. ‘Al wandelend ervaar je dat je ogenschijnlijk niets doet, maar in werkelijkheid heel veel meemaakt’ ‘We hebben al snel besloten dat, als we dit stuk willen maken, we ook samen moesten gaan wandelen,’ vertelt Thijs. Het werd een tweedaagse wandeltocht in stilte. ‘Ik wandel vaak alleen. Dan ervaar je dat je ogenschijnlijk niets doet, maar in werkelijkheid heel veel meemaakt. Je geeft je brein ruimte om na te denken of om ideeën te laten ontstaan. Ik zie dat als een intiem proces. En als je dat met anderen doet, zonder met elkaar te spreken, dan deel je die intimiteit. Door te praten controleren we vaak dingen of gieten ze in een bepaalde structuur. Door niet te praten laat je een bepaalde vorm van nabijheid toe.’ ‘Het wandelen in stilte met een groep die je nog niet kent, maar met het vooruitzicht dat je intensief gaat samenwerken, bleek heel vruchtbaar. Het schept vertrouwen. Om de beurt wezen we de weg – een metafoor voor het creatieproces. Als je dan het repetitielokaal ingaat heb je toch al een trip achter de rug, ook al duurde die maar twee dagen. Er was een basis voor de samenwerking gelegd.’ Het wandelen, dat uiteraard symbool staat voor de weg die we in het leven afleggen, ziet Siebe Thijs als een dynamisch proces waarin voortdurend ontmoetingen mogelijk zijn, zowel tussen mensen als met de omgeving. Althans, voor wie ervoor open staat. Thijs constateert dat veel mensen zich fysiek afsluiten door witte steeltjes in hun oren te stoppen die hun verbinden met hun smartphone. Of zich mentaal afsluiten door zich vol te proppen met impulsen die veilig zijn maar hen niet verder brengen. ‘Het is zonde dat we die openheid zijn kwijtgeraakt en dat we onderweg van punt a naar punt b zoveel potentiële ‘momenten’ negeren of omzeilen.’ Siebe Thijs: ‘Door te praten controleren we vaak dingen of gieten ze in een bepaalde structuur. Door niet tepraten laat je een bepaalde vorm van nabijheid toe.’ foto An Van Gijsegem In Pilgrimage ontmoeten de protagonisten elkaar wel degelijk, letterlijk en figuurlijk. Thijs legt uit: ‘Elke muzikant heeft zijn eigen kwaliteiten en die worden versterkt door de mogelijkheden van zijn of haar instrument. Een instrument maakt deel uit van het lichaam van de musicus en van hoe dat lichaam functioneert. Ik vind het interessant om te onderzoeken hoe twee van die lichamen met hun eigen capaciteiten en vocabulaire een interactie met elkaar kunnen aangaan.’  ‘En dan is het spannend om die lichamen echt te laten uitwisselen, of die twee samen te voegen. Kan ik een nieuw instrument bouwen door de fluit te laten bespelen door twee personen die met elkaar in een interactie verwikkeld zijn? Durven we die grens over te gaan? Wat hebben we over voor de ander? Want het kan ook gevaarlijk zijn: alles loslaten en volledig opgaan in het lichaam of instrument van iemand anders, dat is iets heel intiems – het kan waardevol zijn, maar ook spannend, bedreigend of manipulatief.’ Pilgrimage, een voorstelling die tot stand kwam in samenwerking met regisseur Ferenc Balcaen, speelt zich af in de tussenruimte tussen het vertrekpunt en het doel van de reis. De vier muzikanten verhouden zich niet alleen tot elkaar, maar ook tot het steeds veranderende landschap waar ze doorheen trekken, een decor dat in beweging is. Onderweg vinden allerlei confrontaties plaats die telkens weer worden afgebroken – een proces dat zich in verschillende varianten herhaalt. ‘Er zit een grote graad van abstractie in de voorstelling,’ zegt Siebe Thijs. ‘Dat geeft het publiek de ruimte om de reis mee vorm te geven en om een eigen koers te bepalen.’  Muziektheater Transparant/Siebe Thijs, Pilgrimage. Op 18.02 in KVS in Brussel, op 08.03 in Amare in Den Haag. transparant.be Geboeid door menselijke vraagstukken Siebe Thijs studeerde compositie aan de conservatoria van Gent en Antwerpen en aan de Kunstuniversität van Graz. Hij schreef stukken voor onder anderen I SOLISTI, Muziektheater Transparant, Musica en Muziekzomer Gelderland. In het seizoen 2024/25 nam hij deel aan de Composers’ Academy van het Symfonieorkest Vlaanderen. Thijs is niet alleen gefascineerd door klank en zijn mogelijke betekenissen en associaties maar ook door sociale en menselijke vraagstukken. Wat is de rol van instrumenten, van het menselijke lichaam, van objecten? Hoe verhouden ze zich tot elkaar? Hij onderzoekt deze vragen veelal in interdisciplinaire projecten, waarvan Pilgrimage het meest grootschalige tot nu toe is.