Een boom kan ziek zijn zonder dat je het ziet - Fotografie van Lieke Winters

zelf ziek. Een doof gevoel in de vingers, daarna uitval in de benen. Artsen konden niks vinden en verloren hun interesse; er was geen diagnose om mee aan de slag te gaan. Winters voelde zich niet gezien, niet gehoord en in de steek gelaten.  Doolhof ‘Het gaat vanzelf over’ Na jaren van onzekerheid, frustraties en wanhoop kwam er alsnog een diagnose. Winters heeft een zeldzame spierziekte, zo zeldzaam dat de symptomen niet werden herkend. Van zorgverlener werd ze patiënt, haar leven werd een lege ruimte die ze opnieuw moest zien te vullen. Om ‘uit mijn hoofd te kunnen gaan zocht ze het in de fotografie. Ze werd vrijwilliger bij Pennings Foundation, het fotografieplatform in Eindhoven, ze volgde cursussen en workshops bij fotograaf Jan Dijkshoorn.   ‘We kunnen niets vinden’  Nu is er haar expositie Mij niet gezien, over het verwerkingsproces van haar ziekte. Er is geen ziekenhuisbed te zien, wel natuurfoto’s, beelden van objecten en zelfportretten. De foto’s zijn in zwartwit, je komt dan dichter bij de essentie, zegt ze. Bij zwartwit is licht sterker, zeker in de natuur, kleur leidt dan alleen maar af.  Zelfportret onveiligheid ‘Er is iets mis met je software’  Mij niet gezien is een interactieve en een activistische presentatie. Een cri de coeur en een oproep om op te staan tegen de anonimisering in de zorg. Met deze presentatie laat Winters zich zien en horen – een kans die ze in de zorg niet kreeg. Uit een luidspreker klinken de medische adviezen die haar als patiënt steeds dieper terug in de put duwden – ze staan vetgedrukt in deze tekst.   ‘Ga naar een psycholoog!’ Op een tafel liggen blanco doktersbriefjes waar bezoekers hun receptuur kunnen opschrijven voor een betere zorg. De ingevulde briefjes worden op een whiteboard geplakt, ze vertellen waar het in de zorg aan schort: ‘Luisteren’, ‘Aandacht’, ‘Erkenning’, ‘Begrip’, ‘Interesse in de mens.’ Zwart gat ‘Je hoeft niet meer terug te komen’  De zingeving die Lieke Winters in de fotografie heeft gevonden gaat intussen verder dan haar eigen situatie. ‘Ik probeer verbindingen te leggen met andere mensen, net als toen ik nog verpleegkundige was. Ik probeer een relatie op te bouwen met wie ik fotografeer. Van de mensen die ik tegenkom in het bos tot de statushouders in Veldhoven over wie ik een serie heb gemaakt. Ik heb nog steeds contact met ze. We beseffen amper wat het betekent om te vluchten, hoe het ingrijpt in hun bestaan. Waar ze vandaan komen waren het mensen die iemand waren. Nu zijn ze alle kwijt. Zijn ze nummers. Anoniem. Mensen die worden nagekeken en beschimpt.’ Zwartkop ‘Er is niets aan de hand’ De natuurfoto’s in Mij niet gezien gaan over hetzelfde thema als de portretten van de statushouders. ‘Ze gaan over leven en dood. Een boom kan ziek zijn zonder dat je het ziet. Bij de statushouders weet je evenmin hoe ze zich van binnen voelen.’  Winters’ foto’s zijn een interne verbeelding van onzekerheid, angst, woede, eenzaamheid, wanhoop, frustraties, rouw. Om haar hals draagt ze een gouden naamketting met Gelukszoeker – een boven haar hart bengelende provocatie. De erkenning die het begrip ooit in zich droeg is in de wereld van vandaag een verdachtmaking geworden. ‘De statushouders die ik fotografeerde zijn net zo goed gelukszoekers als ik’, zegt Winters. ‘Zijn we niet allemaal op zoek naar geluk?’ WIDO SMEETS Lieke Winters, Mij niet gezien. T/m 28 februari bij Pennings Foundation in Eindhoven. penningsfoundation.com