Films houden van herhalingen - En van verschillen die er misschien helemaal niet zijn

herhaalt: in die terugkerende beelden winnen de herhaalde ogenblikken aan betekenis. In de herhaling zeggen ze wat ze te zeggen hebben. Still uit de film Islands van Jan-Ole Gerster In het film noir-achtige mysterie Islands komt het leven van veertiger Tom (Sam Riley), tennisleraar in een mistroostig vakantieresort op Fuerteventura, steeds bij dezelfde punten uit. Een kleine tien jaar geleden streek Tom neer op het Canarische eiland. Een vakantiebaantje, dacht hij. Sindsdien, zo maakt schrijver en regisseur Jan-Ole Gerster glashelder, verloopt voor Tom de ene dag nagenoeg identiek aan de vorige en de volgende. Overdag geeft hij les aan toeristen, de instructies doorspekkend met complimenten die hij vast al honderdduizend keer heeft gemaakt. ’s Avonds drinkt, snuift en danst hij zijn frustraties weg in club Waikiki, om de volgende ochtend verdwaasd en verwilderd te ontwaken op het strand, in de woestijn of een vreemd bed.  Islands volgt dat stramien ook stilistisch. Toms klanten blijven consequent buiten beeld, versmeltend tot één amorfe toeristenmassa. De propvolle dansvloer in de club wordt telkens vanuit exact hetzelfde, enigszins afstandelijke standpunt getoond, terwijl Tom avond na avond uit zijn plaat gaat op die ene pompende house-track: bombastische klanken die in de herhaling alle glans en euforie verliezen.  En dan de ontwaak-scènes. De camera ligt telkens op dezelfde plek naast Tom, recht op zijn gezicht gericht, zodat we nooit de routineuze schok missen van het wakker worden, van het niet weten waar hij is en van het bijna te laat op zijn werk komen.  Die arme Tom. Kijk hoe hij opbloeit door het (mogelijke) misdrijf dat (mogelijk) zijn hele leven zal ruïneren Komische momenten zijn het ook, juist door hun treurig repetitieve onvermijdelijkheid. Die Tom toch, denk je dan, een beetje zoals je bij Gersters vorige film Oh Boy (2012) medelijden kon hebben met hoofdpersonage Niko, omdat die alsmaar niet aan zijn broodnodige kopje koffie toekwam. Dat je bij Islands óók kunt lachen om het tragische feest van herhaling dat Toms leven is, wijst erop dat je als toeschouwer een totaal andere verhouding hebt tot die herhalingen dan Tom zelf: voor jou horen ze niet alleen bij zijn leven, maar ook bij de vertelmechanismen waarmee de film zich vastbijt in dat vastgelopen, rond cirkelende bestaan. De film gebruikt deze discrepantie voortreffelijk. Wanneer Tom geboeid raakt door een Engels gezin dat om privéles voor hun zevenjarige zoontje komt vragen (de Hitchcockiaans blonde echtgenote trekt al zijn aandacht wanneer ze uit de touringcar stapt) maakt cineast Gerster je gespitst op de veranderingen die deze fascinatie in de herhalingen teweegbrengt.  Opeens zijn de toeristen op Toms tennisbaan niet meer anoniem; kan het zijn dat er iets van herkenning tussen Tom en de blonde Anne (Stacy Martin) heen en weer schiet? ’s Avonds is het niet Tom die in de dansende menigte van club Waikiki opgaat, maar Annes gefrustreerde echtgenoot Dave (Jack Farthing). Wanneer Dave de volgende ochtend spoorloos blijkt, glipt Tom aan de zijde van Anne in de rol van detective. En wordt hij opeens wakker op heel andere plekken. Die arme Tom. Kijk hoe hij opbloeit door het (mogelijke) misdrijf dat (mogelijk) zijn hele leven zal ruïneren. Hoe hij in Daves verdwijning een kans op iets anders proeft, iets nieuws. Films houden van herhalingen, en van verschillen die er misschien helemaal niet zijn.  Islands draait vanaf 16.10 in de filmtheaters.