Wat wil het universum ons hiermee zeggen? - Limburg = rolluiken

Scandinavische arthouse-hit van vorig jaar. Maar het is óók het uitgangspunt van Rodrigo Sorogoyens The Beloved. Die film kiest vervolgens heel andere routes, en heeft een andere energie en stijl, maar toch, de overeenkomst is zo opvallend dat je makkelijk aan verwantschap kunt denken. Of dat de één is afgekeken van de ander. Dat laatste is nagenoeg onmogelijk. Toen Sorogoyen aan het schrijven van The Beloved begon, was publiekelijk nog niets bekend over Sentimental Value. Triers film ging in 2025 in première op het filmfestival van Cannes, die van Sorogoyen een jaar later, op datzelfde festival. In termen van filmproductie is dat ene jaar een verschil van niks; ongeveer zoiets als een mensenbroer en -zus die worden geboren met twintig minuten tussentijd. Fred Goessens als taxichauffeur Sjef in Toutes directions De filmgeschiedenis barst van zulke tweelingfilms. Een van de beroemdste voorbeelden is het koppel Dangerous Liaisons (Stephen Frears, 1988) en Valmont (Milos Forman, 1989), twee deftige kostuumspektakels die beide teruggrepen op Pierre Choderlos de Laclos’ brievenroman Les liaisons dangereuses (1782). ‘We waren nog niet met de opnamen van Valmont begonnen, of ik hoorde dat Frears bezig was met Dangerous Liaisons’, zei Forman in 2000 in Humo. ‘Mijn vrienden raadden me aan het hele project af te blazen, maar dat was onmogelijk: ik hield té veel van het boek.’ Ik vind zoiets magisch. Ik wil geloven dat er iets in de lucht hing, iets hogers, iets wezenlijks dat minstens twee maal moest worden opgepikt en geconcretiseerd. Films als medium, in de spiritistische zin. Het hoeft trouwens niet per se om hele films te draaien – je hebt ook tweelingscènes en tweelingshots – en zo’n in de ether dwarrelend thema, idee of gevoel kan ook min of meer gelijktijdig door totaal verschillende mediums worden gekanaliseerd. Eindelijk een film die laat zien wat ik altijd al dacht. Limburg = rolluiken… Onlangs zag ik de buddy-roadmovie Toutes directions, het speelfilmdebuut van de in Maastricht geboren Noël Loozen. De film gaat over de regiotaxi-chauffeur Sjef (Fred Goessens), die volkomen uit het lood wordt geslagen door zijn gedwongen pensioen. Als iemand die zelf in Limburg opgroeide, kreeg ik een brain freeze van herkenning toen ik de openingsscène zag: het begin van een typische Limburgse dag in een typisch Limburgs plaatsje wordt in Toutes directions getoond middels een bijna muzikale montage van openende rolluiken, adres na adres. Wow, was mijn reactie, eindelijk een film die laat zien wat ik altijd al dacht. Limburg = rolluiken.  Geïnspireerd door de film ging ik die combinatie googlen en stuitte op een recent artikel in De Limburger waarin opvallende cijfers van het CBS werden aangehaald: 51,5 procent van de Limburgse woningen hebben rolluiken, tegenover 23,3 procent in de rest van het land. ‘Limburg is de rolluikenprovincie van Nederland’, kopte De Limburger. De symmetrisch gecomponeerde foto bij dat artikel, van een gerolluikt huizenblok, zou als shot zó in Toutes directions passen. En terwijl de film begint met het omhooggaan van de rolluiken, opent Limburger-journalist Kristel Schreurs haar krantenartikel met het geratel van de sluitende luiken in de avond, ‘als oogleden die zwaar zijn geworden van de dag.’ Het onderzoek, het krantenartikel, de foto, de film: een alomtegenwoordigheid van rolluik-uitingen die simpelweg geen toeval kan zijn. Maar wat, vraag ik u, wil het universum hiermee zeggen? Toutes directions draait vanaf 1 oktober in de filmtheaters, The Beloved vanaf 15 oktober.