Kapot eng – Steve McQueen in De Pont

De grote fabriekshal van De Pont Museum was nooit zo leeg als bij de eerste Nederlandse solotentoonstelling van Steve McQueen. Hij krijgt in Tilburg alle ruimte voor heel weinig. ‘Kapot eng daarbinnen man’, zegt een meisje terwijl ze naar buiten rent, de grote museumhal in. Ze herpakt zich, neemt drie klasgenoten bij de arm en loopt dapper terug de pikdonkere ruimte in. Untitled heet het werk dat hier te zien is, of beter: te ervaren. Met stiekem een zaklampje erbij...

ontwaar je zeven speakers en een subwoofer. Daar komt vreemd gebonk en gehijg uit. Je luistert naar een bokser die tegen een boksbal slaat, het zweet gutst bijna door de speakers. Een immersieve ervaring in een gewelddadige, claustrofobische omgeving, waar je zomaar tegen iemand aan kunt botsen. Het is Steve (Londen 1969) zelf die stoom afblaast, zo blijkt. Met zijn eerste solo-expo Atlas laat hij een opvallend visitekaartje achter in De Pont. De regisseur, bekend van Shame en de Oscarwinnende 12 Years a Slave (de eerste voor een zwarte regisseur), krijgt alle ruimte voor vier werken. Al valt de beloofde ‘visuele ervaring’ bij het grootste werk, in de grootste hal van het Tilburgse museum, tegen. Voor dit nieuwe werk, Atlas, gebruikte McQueen astronomische data van ruimtesonde Gaia die de positie en beweging van meer dan een miljard sterren live vastlegt. Klinkt op papier best spannend, maar hoe lang je in de verduisterde ruimte ook staart naar de vier, ver uit elkaar opgestelde kleine monitoren, de langzaam voortbewegende lichtvlakjes hierop brengen weinig contemplatie teweeg. Steve McQueen, Sunshine State (2022) © Steve McQueen Courtesy the artist Thomas Dane De serie tropische bloemen die hij fotografeerde op het Caribische eiland Grenada, waar zijn vader vandaan komt, raken wél. Achter de vrolijke felle kleuren schuilt een duister kolonisatieverleden. De titel Bounty verwijst naar ‘overvloed’, maar ook naar de premie voor het opsporen of doden van tot slaaf gemaakte mensen. Terwijl door Frans en Brits geweld een bevolking werd uitgeroeid, groeiden de bloemen onverstoorbaar door. Ook de video-installatie Sunshine State, van voor en van achter te bekijken, is schrijnend. We zien acteur Al Jolson in The Jazz Singer (1927) die in de kleedkamer een zoveelste blackface aanbrengt, maar omdat McQueen de beelden ook in negatief toont, wordt zwart ineens wit. Hij toont zo op bijna simplistische wijze de absurditeit van racisme en de betrekkelijkheid van huidskleur. Sunshine State is gebaseerd op een verhaal dat hij in een voice-over vertelt: hoe zijn vader ooit slachtoffer werd van een racistische geweldsuitbarsting. Een heftig relaas dat hij zijn zoon pas op zijn sterfbed vertelde, maar dat bepalend was voor zijn leven. Kapot eng, zou je bijna zeggen. Steve McQueen, Atlas. T/m 30.08 in De Pont Museum Tilburg. depont.nl

Related Posts