Agnès Varda, de tante die ik nooit had - Herinneringen van Céline Bernadet aan de grote Franse cineaste

installaties die haar ten deel zullen vallen. Wat maakte de in Brussel geboren filmregisseur zo bijzonder?  In haar autobiografische documentaires en fantasiereportages praat ze over film alsof we bij haar op de bank zitten. Geloof het of niet, ze spreekt me persoonlijk aan! Opeens heb ik een tante. Ze is een universum. Pas door haar commentaar komen de beelden die ze laat zien samen, ze vormen haar innerlijke landschap. ‘Als je me open zou maken, zouden er stranden zijn. De Noordzee en het zand zijn het begin van wat ik over mezelf weet.’ Ik zie haar daar, oprapend wat is aangespoeld, het onderzoeken, weggooien of in haar tas stoppen en grijnzend aankondigen: ‘Het toeval is mijn assistent-regisseur.’ ‘Éen aardappel maar?’, vraagt de man bij de supermarktkassa Er zijn verschillende redenen waarom ze mijn tante is. Eén: ze doet wat ze wil. Maakt het mogelijk. Op 26-jarige leeftijd heeft ze niet meer dan tien films gezien. Ze staat dan op het punt haar eerste te maken, er zullen er nog 39 volgen. Sommige, niet de eerste, zien er handgemaakt uit, met rekwisieten van uitgeknipte, beschilderde stukken karton. Een andere keer filmt ze haar visie op het honderdjarig bestaan van de cinema, belichaamd door Monsieur Cinéma zelf, Michel Piccoli. In zijn decadente villa en zijn benevelde brein haalt de honderdjarige hoofdpersoon films, acteurs en herinneringen door elkaar; ze slaagt erin om van deze komedie met dertig internationale steracteurs plus haar zoon een flop te maken. ‘Ik wilde de vier D’s samenbrengen in de film, Deneuve, De Niro, Depardieu, Delon.’ Oh, tante, je humor is onmetelijk! Dan is er nog haar liefde voor de wereld van ‘echte’ mensen, zoals ze zegt. Zich in hen onderdompelen, geïnspireerd worden om fictie te creëren of hen filmen zoals ze zijn, met empathie en waardigheid. Of ze fotograferen. Dat is wat ze in 1951 deed als jonge fotografe met haar buren toen ze introk in de twee vervallen winkels met een binnenplaats aan de Rue Daguerre in Parijs. Ze woonde en werkte er tot haar allerlaatste nacht in 2019, toen ze was teruggekeerd van haar reizen. Ze liet een strand in haar straat aanleggen en plantte er haar productiekantoor en personeel op. Musée Carnavalet in Parijs laat nu in de tentoonstelling Le Paris d’Agnès Varda de-ci, de-là zien: zelfs op haar eerste, onbekende foto’s is ze zoals ze geworden is. ‘Éen aardappel maar?’, vraagt de man bij de supermarktkassa. Ik knik. Alleen de Zout-abonnees zullen weten dat deze hartvormige aardappel Agnès heet en de reïncarnatie is van de tante die ik nooit had. CÉLINE BERNADET Le Paris d’Agnès Varda de-ci, de-là. T/m 24.08 in Historisch Museum Carnavalet in Parijs. carnavalet.paris.fr   afbeelding: still uit Les Glaneurs et la Glaneuse van Agnès Varda