Editorial: Boekverbranders en hun virtuele fakkels

de rechtschapen cowboy en zijn integere metgezel Witte Veder. Nu Karl May, de schrijver van de Winnetou-boeken, door zijn uitgever is gecanceld, moeten we ook vrezen dat vader en zoon Nowee, de auteurs van de Arendsoog-reeks, uit de canon worden geschrapt. Ik wens dat te betreuren. Het waren Arendsoog en Witte Veder die me als kind voor het eerst in aanraking brachten met de boze, toen nog verre buitenwereld. Een blanke en een roodhuid, qua diversiteit alvast een prima stel, lieten me nadenken over het onderscheid tussen goed en kwaad en de worsteling over hoe daar mee om te gaan. Nu Karl May is gecanceld, moeten we ook vrezen voor vader en zoon Nowee, de schrijvers van de Arendsoog-reeks De geschiedenis leert dat in spannende tijden de teugels worden aangehaald; onze tijd, met het genadeloos cancelen van wat in de eigen kraam niet van pas komt, is geen uitzondering. Boekverbranders hoeven anno nu niet eens de straat op. Ze stoken met hun virtuele fakkels een online vuurtje waarna uitgevers welwillend de versnipperaar aanzetten, de bangsten voorop. In ZOUT 4, kort na de Russische inval in Oekraïne, publiceerden we een artikel van Volker Weidermann over een manifestatie, begin maart, op de Bebelplatz in Berlijn, de crime scene van de boekverbranding door de nazi’s in 1933. Op deze historische plek kwamen bijna 89 jaar later Oekraïense schrijvers en intellectuelen bijeen om te wijzen op dat andere front waar onze vrijheid van meningsuiting wordt bedreigd. Op die grauwe namiddag in maart vielen Weidermann de schellen van de ogen. Te lang, schreef hij, was hij doof en blind geweest voor de waarschuwingen van zijn Oost-Europese vrienden schrijvers tegen de neo-imperialistische ambities van Vladimir Poetin. Een van de schrijvers wier noodkreten hij jarenlang in de wind had geslagen, was Serhi Zjadan. In de eerste week van de inval had hij zijn laptop dichtgeklapt en een uniform aangetrokken om mee te helpen bij de verdediging van zijn woonplaats Charkov. Het is de Russen niet gelukt om Charkov te veroveren, het front schuift juist weg van de stad nu het Oekraïense leger een tegenoffensief heeft ingezet. Of Zjadan daarbij betrokken is, weten we niet. Wel is intussen een vertaling verschenen van Het internaat, de roman die hij in 2017 schreef over de lotgevallen van een leraar nadat zijn land is binnengevallen door Russische troepen. In dit nummer vindt u een voorpublicatie uit het boek.  WIDO SMEETS hoofdredacteur w.smeets@zoutmagazine.eu