De voorkeur van Judy Lijdsman - ‘Zet de planetenmuziek nog eens op’

een gehavende circussituatie; de feestverlichting is schamel, de vrolijkheid wordt nog een beetje opgehouden maar de personages gaan bruut met elkaar om. Dat contrast greep me naar de strot. Je hoort knallen, je voelt de strijd, je denkt aan de oorlog. Maar het gevoel is universeler dan dat. Dat pikte ik ook op om me heen in de zaal. Ik hou erg van het werk van Micha Wertheim. Hij doet toffe vormexperimenten. Die kan ik heel vaak zien en heel precies proberen uit te pluizen hoe hij dat allemaal doet. Ik was gefascineerd door Ergens anders. Wertheim is daarin letterlijk ergens anders, hij is de hele avond niet op het toneel. Je denkt: dit houdt hij niet vol. Maar wel dus, dat is gedurfd en slim. En als het publiek de slimmigheid doorziet, voelt het zichzelf ook heel slim en het grappige is dat hij dat weet en je weer op je plek zet.’   Boeken Drift is het prachtig geschreven debuut van Bregje Hofstede. Ook hier is de vorm spannend. Het gaat over een vrouw die een liefdesrelatie verbreekt en het enige wat ze meeneemt is haar dagboek. Daarmee probeert ze die relatie te ontrafelen. Als ik voel dat een maker de vorm goed op orde heeft, ben ik in goede handen en kan ik de inhoud makkelijk tot me nemen. Ik heb een liefde voor de brief. In Letters of Note van Shaun Usher zijn beroemde brieven uit de geschiedenis gebundeld. Ik realiseer me dat de huidige generaties niet meer ergens een doos met brieven hebben staan. Ze kennen niet de spanning van het wachten op een brief of het verlangen naar een antwoord. Een brief is het begin van een dialoog, is intiem, voor jou alleen. Terwijl we via sociale media juist vaak zoveel mogelijk mensen proberen te bereiken.’ Film ‘Veel indruk maakte Kan door huid heen uit 2009 van Esther Rots. Ik dacht: dit lijkt wel niet gespeeld. Ik kon me niet voorstellen dat de teksten die de hoofdrolspelers uitspreken op papier hebben gestaan. Dat was wel een openbaring. Het kost tijd om los te komen van iets dat op papier bedacht is. Het staat ook haaks op hoe in Nederland series en films worden gemaakt; er is altijd te weinig geld en altijd te weinig tijd om te repeteren. Je voelt dat de acteurs in deze film zich hebben afgezonderd en intensief met elkaar hebben samengewerkt, het resultaat is zo waarachtig. Laatst zag ik hoofdrolspeelster Rifka Lodeizen met haar dochter toevallig in de trein. Ik heb haar natuurlijk niet lastig gevallen maar ik dacht: je moest eens weten.’ 30 minuten van Arjan Ederveen vind ik geniaal. Dat zijn docudrama-afleveringen van dertig minuten, dus gespeelde documentaires als het ware. Ederveen speelt altijd de hoofdpersoon in totaal uiteenlopende rollen. Hij doet dat heel komisch maar ook gevoelig en geloofwaardig. Soms denk je: larger than life. Maar dan kijk je om je heen en denk je: nee hoor, mensen zijn vaak eigenaardige, zonderlinge wezens. In mijn voorstelling speel ik ook allerlei verschillende personages, dat is heerlijk om te doen, om daartussen te schakelen.’ Beeldende kunst ‘Ik voel me daarin vooral aangetrokken door het fysieke, door lichamen. Neem Je suis belle van Auguste Rodin; een beeld dat ik trouwens nog nooit in het echt heb gezien. Je ziet een naakte man die een naakte vrouw vasthoudt op heel onnatuurlijke maar fascinerende manier. Geen totale overgave, geen verkramptheid maar kwetsbaarheid, daar wil je omheen lopen. Ik verzamel dingen die ik mooi vind. Kijk, dit zijn smeltende beelden van ijs van de Braziliaanse kunstenaar Nele Azevedo. Theater is een vergankelijke kunstvorm maar dat kan dus ook in de beeldende kunst.’ Muziek ‘In mijn voorstelling zit muziek van Brian Eno. Muziek die mijn vader vroeger draaide. Ik noemde dat planetenmuziek. Dan riep ik: ‘Papa zet die planetenmuziek nog eens op’. Ik luister veel naar lekkere muziek die ikzelf in Apple Music heb ingevoerd. Nu weet ik niet precies meer waar ik naar luister. De Britse dj en muzikant Bonobo komt vaak terug. Hij maakt elektronische muziek, maar ik zoek daarin wel naar emotionaliteit of dramatiek. Laatst heb ik de film The March of the Penguins weer gezien. We vereenzelvigen ons makkelijk met die pinguïns die in dat uitgestrekte landschap voor elkaar zorgen en de strijd aan gaan om te overleven. Ook hier is de muziek larger than life, bijna pathetisch, maar heerlijk om naar te luisteren. Bijvoorbeeld in de trein als soundtrack bij het voorbijtrekkende landschap.’  foto Annette van Soest Judy Lijdsman (Nijmegen, 1981) is actrice en theatermaker. Ze danste zes jaar bij De Stilte, speelde bij de Nationale Opera en in series als The Spectacular en Flikken Maastricht. Haar eerste grote solovoorstelling heet You’re Too Cute to Be an Astronaut. judylijdsman.nl